Көмір, метал және басқа да газ/шаң жарылысы қауіпті шахталарда желдеткішке қойылатын негізгі талаптардың бірі – Ex (жарылыстан қорғалған) орындау. Сондықтан «Ex нұсқа бағаны қаншаға өсіреді?» деген сұрақты қоймау мүмкін емес. Жауап нақты пайыз түрінде әр жобаға байланысты өзгерсе де, бағаның неге және қалай өсетінін түсіну үшін Ex желдеткіштің конструктивтік және нормативтік ерекшеліктерін қарастыру қажет.
Біріншіден, Ex желдеткіш – тек корпусқа «Ex» деп жазылған әдеттегі агрегат емес, ол – ұшқын мен қызудың қауіпті деңгейін болдырмау үшін арнайы жобаланған, сынақтан өткен және сертификатталған жабдық. Конструкцияда ұшқынға қарсы материалдар пайдаланылады (мысалы, силумин немесе арнайы қорытпалардан жасалған қалақшалар, ұшқынға қарсы сақиналар), корпустың ішкі саңылаулары мен аралықтары нормативтік құжаттарға сәйкес таңдалады. Бұл материалдар мен өңдеу дәлдігі стандартты өнеркәсіптік желдеткішке қарағанда қымбат.
Екіншіден, Ex орындауда электр қозғалтқышының өзі де жарылыстан қорғалған болуы тиіс. Ex мотор – бұл арнайы корпусқа орналастырылған, ішкі ұшқындар мен қызуды сыртқы жарылғыш ортадан оқшаулайтын конструкция. Оның клеммалық қорабы, сальниктері, желдеткіш қалақтары, кабельдік енгізулері арнайы стандарттарға сай жасалады. Мұндай мотордың құны стандартты IP55 немесе IP65 өнеркәсіптік моторға қарағанда айтарлықтай жоғары. Нәтижесінде желдеткіш+мотор комплектінің баға айырмасы көбінесе мотордың өзінен-ақ басталады.
Үшіншіден, Ex желдеткіш міндетті түрде арнайы сынақтардан өтеді: температура көтерілуі, қысқа тұйықталу, ұшқын пайда болу ықтималдығы, діріл, шу және басқа да параметрлер сыналады. Бұл сынақтарды жүргізу, сертификаттау органдарымен жұмыс істеу, құжаттарды ресімдеу – бәрі қосымша шығындар. Өндіруші бұл шығындарды барлық шығарылатын Ex жабдыққа пропорционалды түрде бөледі, сондықтан әрбір желдеткішке белгілі бір «сертификаттау құны» қосылады.
Төртіншіден, Ex ортаға арналған желдеткіште көбінесе жоғары сапалы мойынтіректер, сенімді майлау схемасы, дірілді мониторинг жасауға арналған орын, температура датчиктерін орнатуға арналған тораптар қарастырылады. Бұл элементтер ұзақмерзімді қауіпсіз жұмыс үшін маңызды, бірақ конструкцияны күрделендіріп, бағасын өсіреді. Кейбір өндірушілер Ex нұсқаға автоматты тоқтату/қорғау функциялары бар басқару шкафын да ұсынады, бұл да жалпы сметаға ықпал етеді.
Жалпы тәжірибеде Ex (жарылыстан қорғалған) нұсқа бағасын стандартты өнеркәсіптік конфигурациямен салыстырғанда шамамен 20–40% аралығында жоғары деп айтуға болады. Дегенмен нақты жобаға байланысты бұл айырма одан да көп болуы немесе керісінше, белгілі бір диапазонда сәл төмен болуы мүмкін. Мысалы, кішкентай қуаттағы жергілікті желдеткіштерде пайыздық айырма жоғары көрінуі мүмкін, ал аса қуатты негізгі желдеткіштерде абсолют мән үлкен болғанымен, салыстырмалы пайыз айырма орташа деңгейде қалуы ықтимал.
Ex нұсқаның бағасын бағалағанда, тек жабдықтың бастапқы құнын емес, нормативтерге сәйкестік пен қауіпсіздіктен түсетін пайдасын да ескеру керек. Ex талаптары орындалмаған немесе күмәнді сападағы желдеткішті қолдану – кенет тоқтап қалу, апат, өндірістің ұзақ мерзімге тоқтау қаупін арттырады. Мұндай тәуекелдің құны кез келген «үнемделген» пайыздан әлдеқайда жоғары болуы мүмкін. Сондықтан шахта және газ/шаң қауіпті орта үшін Ex сертификаты бар сенімді жабдықты таңдау – стратегиялық қауіпсіздік шешімі.
Практикада сізге қызықты модельдің кәдімгі (өнеркәсіптік) және Ex нұсқасы бойынша жасалған екі коммерциялық ұсыныс сұраған дұрыс. Осылайша нақты Q–P, қуат және жиынтық бойынша нақты баға айырмасын көріп, бюджетке әсерін бағалай аласыз. Кейде Ex нұсқасы тек желдеткіш пен моторға ғана қажет болып, басқару шкафын қауіпсіз аймақта орналастыру арқылы оның Ex талаптарын жеңілдетуге де болады – бұл жалпы шығынды оңтайландыру тәсілдерінің бірі.
Егер сізге шахта немесе өнеркәсіптік нысан үшін Ex және стандартты желдеткіш нұсқаларын салыстырып, нақты баға айырмасын көру қажет болса, техникалық деректеріңізбен бірге сұраныс жіберіп, екі конфигурация бойынша шекті сметаны сұраған жөн.
Желдеткіш модельдері
Барлық сериялар мен санаттарды жылдам қарап шығу үшін өнімдер бөліміне кіріп, толық модельдер тізімі мен каталогпен танысыңыз.
