Газдылығы жоғары учаскелер – вентиляция тұрғысынан ең жауапты аймақтардың бірі. Мұнда метан немесе басқа жанғыш газдар қауіпті концентрацияға жиналуы мүмкін, сондықтан желдеткіш түрін таңдау тек Q–P параметрлеріне емес, қауіпсіздік талаптарына да қатты тәуелді. «Газдылығы жоғары учаскеге қандай желдеткіш түрі ұсынылады?» деген сұраққа жауап беру үшін жарылыстан қорғалған орындау, Ex таңбалау, ұшқынға қарсы конструкция және бақылау жүйелерін бірге қарастыру қажет.
Ең алдымен, газдылығы жоғары учаскеде қолданылатын желдеткіш міндетті түрде жарылыстан қорғалған (Ex) орындауда болуы тиіс. Бұл негізгі шахталық желдеткіш болса да, жергілікті желдеткіш болса да, оның конструкциясы газ-ауа қоспасын ұшқын, электр доғасы немесе қызған бет арқылы тұтандырмауы керек. Ex мотор, ұшқынға қарсы қалақтар мен сақиналар, статикалық электрден қорғау және дұрыс жерге тұйықтау – мұндай желдеткіштің міндетті элементтері.
Негізгі вентиляция жағынан алғанда, газдылығы жоғары кеніштерге арналған негізгі желдеткіштер көбіне осьтік немесе қарсы айналатын осьтік типте болады, бірақ маңыздысы – олардың Ex сертификаттары мен шахта қауіпсіздігіне арналған рұқсаттары. Қандай тип таңдалса да, желілік есеп бойынша қажетті ауа шығыны (Q) мен қысымды (P) газ бөлінуін нормативтік деңгейде ұстап тұратын режимде қамтамасыз етуі тиіс. Резервтік (1+1) схема, автоматты ауыстыру және газ датчиктерімен байланыс жүйесі де жобаның бөлігі болып саналады.
Жергілікті деңгейде газдылығы жоғары учаскелерді желдету үшін арнайы шахталық жергілікті желдеткіштер (ЖЖЖ) қолданылады. Мұндай желдеткіштер де Ex орындауда, ұшқынға қарсы механикалық бөлшектермен және антистатикалық рукавтармен бірге қарастырылады. Жиілік түрлендіргіш арқылы ағынды реттеу мүмкіндігі газ деңгейіне қарай ауа шығынын адаптивті басқаруға мүмкіндік береді, бірақ жиілік түрлендіргіштің өзі де қауіпсіз аймақта немесе тиісті Ex орындауда орнатылуы тиіс.
Желдеткіштің осьтік пе, әлде центрифугалық па болуы газ режимінен гөрі желілік кедергі мен қазба геометриясына байланысты. Газдылығы жоғары учаскеде ұзын рукав трассалары, иіндер мен фильтрлер болса, қысым шығыны жоғарылап, тозуға төзімді центрифугалық жергілікті желдеткіш тиімді болуы мүмкін. Ал рукав трассасы салыстырмалы қысқа, ауа шығыны үлкен қажет болса, Ex осьтік жергілікті желдеткіш таңдалады. Екі жағдайда да Ex сертификаты және ұшқынға қарсы орындау бірінші орында тұрады.
Тағы бір маңызды аспект – газ бақылау және автоматтандыру. Газдылығы жоғары учаскелерде желдеткіштің жұмысы газ датчиктерімен байланыстырылады: газ концентрациясы өссе, ағын күшейтіледі немесе авариялық режим іске қосылады; қауіпті шекке жақындағанда электр жабдықтары, соның ішінде желдеткіш те, арнайы алгоритм бойынша тоқтауы немесе қауіпсіз режимге өтуі мүмкін. Сондықтан газды аймаққа арналған желдеткішті таңдағанда, оның басқару жүйесімен интеграция мүмкіндігі де есепке алынады.
Қорытындылай келе, газдылығы жоғары учаскелер үшін ұсынылатын желдеткіш түрі – жарылыстан қорғалған (Ex) орындаудағы шахталық негізгі және жергілікті желдеткіштер. Олардың нақты типі (осьтік, қарсы айналатын, центрифугалық) желілік есеп пен қазба геометриясына байланысты таңдалады, ал Ex сертификаты, ұшқынға қарсы конструкция, антистатикалық аксессуарлар және газ бақылау жүйесі – міндетті қауіпсіздік талаптары болып табылады.
Жергілікті желдеткіштер
Кенжарлар мен қазбаларды жергілікті желдетуге арналған желдеткіштер: ауа шығыны мен қысым бойынша таңдау, қолдану аясы және баға ұсынысы.
