Желдеткіш таңдау кезінде «1 сатылы шешім жеткілікті ме, әлде 2 сатылы схема қажет пе?» деген сұрақ жиі қойылады. Әсіресе шахталық негізгі вентиляцияда қысым талаптары жоғары болғанда, 2 сатылы (бір корпуста немесе тізбектей қосылған екі желдеткіш) шешімдер қарастырылады. Қысым, ПӘК және шу тұрғысынан 1 vs 2 сатылы салыстыруды түсіну – дұрыс техникалық және экономикалық шешімге келудің кілті.
1 сатылы желдеткіш – бір ғана дөңгелек (осьтік немесе центрифугалық) арқылы қажетті қысымды қалыптастыратын классикалық схема. Қысым диапазоны белгілі бір шекпен шектеледі, бірақ конструкция қарапайым, сенімді және сервисі жеңіл. Шахтада немесе өнеркәсіпте желілік кедергі аса үлкен емес, ал есептік қысым орташа деңгейде болса, 1 сатылы шешім көбіне жеткілікті және экономикалық тұрғыдан тиімді нұсқа болып саналады.
2 сатылы схема дегенде, әдетте, ауа ағыны дәйекті түрде екі дөңгелектен өтеді. Бұл бір корпустағы қарсы айналатын осьтік желдеткіш болуы мүмкін немесе екі бөлек желдеткіштің тізбектей қосылуы (осьтік+осьтік, осьтік+центрифугалық, центрифугалық+центрифугалық). Мұндай конфигурация ағынды екі рет сығып, әлдеқайда жоғары толық қысымға жетуге мүмкіндік береді. Яғни желілік кедергі жоғары болған жағдайда 2 сатылы шешім 1 сатылыға қарағанда қажетті Pесеп-ті сенімдірек қамтамасыз ете алады.
Пайдалы әсер коэффициенті (ПӘК) тұрғысынан 1 сатылы шешім, әдетте, конструкция қарапайым аймақта, төмен/орташа қысымда өте жақсы ПӘК береді. 2 сатылы желдеткіш жоғары қысым аймағында жалпы ПӘК-ті сақтауға немесе жақсартуға мүмкіндік береді, өйткені әр сатыда қысым өсімі ағынның тиімді өңделуіне бейімделген. Дегенмен әр сатыдағы аэродинамикалық шығындарды және қосымша механикалық шығындарды (екі дөңгелек, қосымша подшипник, муфталар) ескерсек, нақты ПӘК-ті әр жоба үшін жеке есептеу қажет.
Шу деңгейіне келсек, 2 сатылы схемада ағын күрделірек өңделеді, турбуленттік пен жиілік спектрі өзгереді. Кей жағдайда 2 сатылы шешімде шу деңгейі жоғары болуы мүмкін, әсіресе дұрыс акустикалық жобалау мен глушительдер қарастырылмаған болса. 1 сатылы желдеткіште де шу мәселесі бар, бірақ ағын сұлбасы қарапайым болғандықтан, глушитель, дыбыс жұтқыш қаптамалар және жылдамдықты реттеу арқылы акустикалық оптимизацияны жеңіл жүргізуге болады. Жалпы ереже: қысым жоғарылаған сайын ағын жылдамдығы мен шу артады, ал 2 сатылы схемада бұл әсерді басқару үшін қосымша инженериялық шаралар қажет.
Сервис және сенімділік тұрғысынан 1 сатылы желдеткіш айқын басым: қозғалатын бөліктер аз, қосымша муфталар мен білік учаскелері жоқ немесе аз, подшипник түйіндері жеңілірек. 2 сатылы жүйеде агрегаттар саны көбірек, баланс пен дірілді бақылау күрделірек, подшипниктер мен тығыздамаларға түсетін жүктеме артады. Бұл жоспарлы техникалық қызмет көрсету көлемін және шығындарын ұлғайтады, сондықтан жобалау кезінде өмірлік цикл құнын есептеу маңызды.
Экономика тұрғысынан 1 сатылы шешім бастапқы инвестиция мен монтаж шығындары жағынан жеңіл. Егер желілік кедергі орташа болса және болашақта қысымға деген талаптар айтарлықтай өспейді деп болжанса, 1 сатылы желдеткіш – логикалық таңдау. Ал егер шахта тереңдеп, қазбалар ұзарып, газдылық пен шаңды төмендету үшін Q–P режиміне жоғары талап қойылса, 2 сатылы шешім (мысалы, қарсы айналатын осьтік немесе тізбектей қосылған желдеткіштер) ұзақ мерзімде қауіпсіз әрі тұрақты вентиляцияны қамтамасыз етуі мүмкін.
Қорытындылай келе, «1 vs 2 сатылы» таңдауы тек қысымға ғана емес, ПӘК, шу, сервис және жалпы өмірлік цикл шығындарына байланысты комплекс шешім. Орташа қысымда қарапайым және сенімді 1 сатылы желдеткіш жеткілікті болса, өте жоғары қысым және күрделі желілік сұлбалар үшін 2 сатылы конфигурация техникалық тұрғыдан негізделген таңдау болады. Дұрыс шешімге келу үшін нақты шахта немесе цех бойынша желілік гидравликалық есеп пен экономикалық салыстыру жүргізу қажет.
