Көмір шахталары мен метан бар қазбалар үшін желдеткіш таңдағанда ең бірінші орынға жарылыстан қорғалған Ex орындау талабы шығады. Сол себепті «Көмір шахтасына жарылыстан қорғалған (Ex) желдеткіш бағасы қанша?» деген сұраққа жауап беру үшін, алдымен бағаға әсер ететін қауіпсіздік және конструкциялық факторларды түсініп алған дұрыс. Ex желдеткіш – бұл жай ғана металл корпус пен мотор емес, ол – ұшқын пайда болу мүмкіндігін барынша азайтатын, газ және шаң жарылысына қарсы арнайы жасалған, сертификаттары бар күрделі жабдық.
Ex желдеткіш бағасын қалыптастыратын негізгі факторлардың бірі – жарылыстан қорғаныс деңгейі мен аймақ санаты. Көмір шахталарында метан мен көмір шаңының тұтану қаупі жоғары болғандықтан, желдеткіш те, электр қозғалтқыш та тиісті нормативтерге сәйкес болуы тиіс. Мысалы, газ қауіпті шахталарда жиі Ex d I Mb немесе ұқсас маркировка қолданылады. Мұндай орындау үшін корпус қалыңдығы күшейтіледі, қосылыстар арнайы тығыздалады, ұшқынге қарсы сақиналар мен силумин қалақшалар пайдаланылады, электрлік бөлшектер жарылыстан қорғалған корпусқа орналастырылады. Осы инженерлік шешімдер мен сынақтар өнімнің өзіндік құнын едәуір арттырады.
Екінші маңызды блок – аэродинамикалық параметрлер: ауа шығыны Q және қысым P. Негізгі шахталық Ex желдеткіштер әдетте үлкен диаметрлі және жоғары өнімді, сондықтан олардың бағасы да жоғары сегментке жатады. Жергілікті Ex желдеткіштер (кенжар, штрек желдетуі үшін) кіші өлшемді болса да, жарылыстан қорғалған мотор мен арнайы материалдар қолданылатындықтан, қарапайым өнеркәсіптік жергілікті желдеткіштерден қымбатырақ болады. Q, P өскен сайын корпус диаметрі, қалақ профилі, дөңгелек массасы артып, өндіріс пен баланстау шығындары көбейеді – бұл да түпкі бағалауға әсер етеді.
Бағаға мотор мен басқару жүйесінің түрі де кіреді. Көптеген көмір шахталары желдеткішке арналған моторды да Ex орындауда талап етеді, яғни қозғалтқыштың өзі жарылыстан қорғалған корпусқа ие, клеммалық қорабы мен сальниктері арнайы конструкцияда болады. Мұндай моторлар стандартты өнеркәсіптік нұсқаларға қарағанда қымбат. Қосымша ретінде жұлдыз-үшбұрыш стартері, жұмсақ іске қосу құрылғысы немесе жиілік түрлендіргіш қолданылса, Ex аймаққа орналастыру немесе сыртқы басқару пунктіне шығару мәселесі туындайды, бұл да панель мен кабельдік жүйе құнын ұлғайтады.
Жарылыстан қорғалған желдеткіштің бағасына әсер ететін тағы бір аспект – сертификаттау және сапаны бақылау. Көмір шахталарына арналған жабдық әдетте мемлекеттік немесе салалық органнан арнайы рұқсат пен сертификат алуды талап етеді. Бұл үшін типтік сынақтар, діріл, шу, қызу, қысқа тұйықталу, ұшқынға төзімділік бойынша бірқатар тесттер жүргізіледі. Сәйкес құжаттар мен сынақ хаттамалары өндіріс шығындарының бір бөлігі ретінде өнімнің соңғы бағасына қосылады. Дәл осы себептен, қағаз жүзінде «Ex» деп жазылған, бірақ нақты сертификатсыз ұсыныстарға сақтықпен қарау керек – баға төмен болуы мүмкін, алайда қауіпсіздік пен заңнамалық талаптар орындалмауы ықтимал.
Практикада Ex желдеткіштің бағасы әдеттегі өнеркәсіптік нұсқаға қарағанда шамамен 20–40% жоғары болуы мүмкін, бірақ бұл аралық нақты жобаға, параметрлерге, жеткізу құрамына қарай өзгеріп отырады. Нақты коммерциялық ұсыныс алу үшін, жабдықтаушыға келесі деректерді беру ұсынылады: шахта түрі (көмір, рудалы), газ және шаң қауіптілік категориясы, желдетілетін желінің сызбасы, қажетті Q және P, жұмыс тәртібі (24/7, ауысымдық), орнату орны (жер үсті немесе жерасты), кернеу мен жиілік, қай аймаққа орнатылады (Ex аймақ нөмірі). Осы ақпарат негізінде зауыт Ex деңгейін, материалдар жиынтығын және мотор түрін нақтылап, баға есептейді.
Көмір шахтасына Ex желдеткіш таңдағанда тек бастапқы бағаны емес, жабдықтың эксплуатациялық шығындарын да ескеру маңызды. ПӘК жоғары модельді таңдау электр энергиясы шығынын азайтады, ал сенімді мойынтірек, сапалы баланстау және дұрыс таңдалған материалдар қызмет мерзімін ұзартып, жөндеу арасындағы аралықты көбейтеді. Бұл факторлар ұзақ мерзімде жалпы шығынды төмендетіп, өндіріс қауіпсіздігін арттырады.
Егер сізге көмір шахтасының жалпы желдету жүйесі үшін Ex негізгі желдеткіштер қажет болса, типтік модельдер мен техникалық параметрлерді қарау техникалық тапсырма дайындауды жеңілдетеді. Сондай-ақ, нақты жобаңыз бойынша ауа шығыны, қысым және Ex талаптарын көрсетіп, жеке ұсыныс сұрауға болады.
Шахталық негізгі желдеткіштер
Жалпы шахталық желдетуге арналған негізгі желдеткіштер: таңдау, техникалық параметрлер, баға ұсынысы және жеткізу бойынша кеңес.
