Górniczy przeciwwybuchowy osiowy wentylator wyciągowy jest kluczowym urządzeniem stosowanym w systemach wentylacyjnych kopalni węgla, szczególnie w obiegu powrotnym, gdzie powietrze zawiera mieszaniny metanu, pyłu węglowego i innych zanieczyszczeń. Zadaniem tego wentylatora jest bezpieczne odprowadzanie zużytego powietrza na powierzchnię, przy jednoczesnym spełnieniu surowych wymagań przeciwwybuchowych. Dzięki odpowiednio zaprojektowanej obudowie oraz zastosowaniu zabezpieczeń mechanicznych i elektrycznych, urządzenie może bezpiecznie pracować w strefach o wysokim zagrożeniu wybuchem.
Konstrukcja osiowego wentylatora wyciągowego opiera się na wirniku o profilowanych łopatkach, który zapewnia wysoki strumień powietrza przy stosunkowo niewielkich oporach przepływu. Odpowiednio dobrany kąt nastawienia łopatek oraz kształt kanału przepływowego pozwalają uzyskać wymagany spręż, niezbędny do pokonania oporów w sieci wyrobisk. Obudowa przeciwwybuchowa zapewnia szczelność i ochronę przed przedostaniem się płomienia na zewnątrz w przypadku ewentualnego zapłonu wewnątrz urządzenia.
Górniczy przeciwwybuchowy osiowy wentylator wyciągowy dobierany jest na podstawie parametrów całej kopalni lub danego rejonu, uwzględniając wymiary wyrobisk, długość obiegów wentylacyjnych oraz planowaną intensywność wydobycia. W praktyce może on pracować pojedynczo lub w układach równoległych, a także w konfiguracjach z innymi wentylatorami tworząc kaskadowy system wyciągowy. Ważne jest zapewnienie stabilnej pracy przy zmiennym obciążeniu oraz utrzymanie odpowiednich rezerw mocy na wypadek zmian organizacji przewietrzania.
Eksploatacja przeciwwybuchowego osiowego wentylatora wyciągowego wymaga ścisłego przestrzegania przepisów bezpieczeństwa oraz procedur przeglądów. Regularna kontrola stanu łożysk, uszczelnień, połączeń elektrycznych, a także badanie poziomu drgań i hałasu pozwala wykryć ewentualne nieprawidłowości na wczesnym etapie. Konieczne jest również utrzymywanie czystości kanałów przepływowych i elementów wirnika, aby zapewnić pełną sprawność aerodynamiczną. Dobrze utrzymany górniczy przeciwwybuchowy osiowy wentylator wyciągowy stanowi istotny element systemu ochrony życia i zdrowia pracowników w kopalniach węgla.