Lutniociągi wentylacyjne to przewody stosowane w kopalniach do transportu powietrza w głąb wyrobisk, przede wszystkim w wentylacji przodków i robót drążeniowych. Ich zadaniem jest doprowadzenie strumienia powietrza tam, gdzie sieć ogólna nie zapewnia wymaganej ilości lub gdzie potrzebne jest ukierunkowanie przepływu bezpośrednio na stanowisko pracy.
Kluczowym zagadnieniem jest szczelność. Nieszczelności na złączach i uszkodzenia przewodów powodują ucieczkę powietrza po drodze, przez co w przodku spada faktyczny przepływ. Równie ważne są straty ciśnienia: rosną wraz z długością lutniociągu, liczbą załamań, zwężeń oraz z pogarszającym się stanem powierzchni wewnętrznej. Dlatego dobór średnicy i trasy prowadzenia przewodu ma bezpośredni wpływ na to, jaki spręż musi zapewnić wentylator.
W montażu należy unikać ostrych łuków i gwałtownych zmian przekroju, stosować stabilne mocowania oraz zapewnić łatwy dostęp do odcinków wymagających kontroli. W praktyce warto przewidywać punkty rewizyjne i procedury czyszczenia, ponieważ pył i zanieczyszczenia mogą ograniczać drożność. Przy długich trasach istotne jest też planowanie etapowego wydłużania lutniociągu wraz z postępem robót, tak aby nie tracić rezerwy przepływu.
Eksploatacja lutniociągów wymaga regularnej kontroli połączeń, oględzin pod kątem rozdarć oraz obserwacji zmian parametrów pracy wentylatora. Gdy rośnie pobór prądu lub spada przepływ w przodku, przyczyną bywa nieszczelność albo zwiększone opory na trasie. Dobrze zaprojektowane i utrzymane lutniociągi wentylacyjne pomagają utrzymać stabilne przewietrzanie, ograniczają zapylenie w miejscu robót i wspierają bezpieczeństwo pracy pod ziemią.