Osiowy wentylator wentylacyjny jest jednym z podstawowych typów urządzeń stosowanych w systemach wentylacji kopalń i zakładów przemysłowych. W tego rodzaju wentylatorze przepływ powietrza odbywa się równolegle do osi obrotu wirnika, co pozwala uzyskać duże wydatki przy stosunkowo kompaktowych wymiarach urządzenia. Dzięki temu osiowe wentylatory wentylacyjne chętnie stosuje się jako wentylatory główne na powierzchni kopalni oraz jako wentylatory miejscowe w wyrobiskach podziemnych, gdzie ważna jest łatwość montażu i możliwość pracy w długich sieciach przewodów.
W konstrukcji osiowego wentylatora wentylacyjnego kluczową rolę odgrywa kształt łopatek wirnika oraz profil kierownic wlotowych i wylotowych. Odpowiedni dobór geometrii pozwala osiągnąć wysoką sprawność aerodynamiczną, zmniejszyć straty energii oraz ograniczyć poziom hałasu. W wielu rozwiązaniach stosuje się łopatki o regulowanym kącie nastawienia, co umożliwia dostosowanie charakterystyki wentylatora do aktualnych warunków pracy, na przykład zmiany oporów przepływu w sieci przewodów kopalnianych.
Osiowy wentylator wentylacyjny używany w górnictwie musi być przystosowany do pracy w trudnych warunkach, w tym do obecności pyłu, wilgoci oraz ewentualnej obecności gazów niebezpiecznych. Często stosuje się wykonania o budowie przeciwwybuchowej, w których obudowa, połączenia mechaniczne i elementy elektryczne zaprojektowane są tak, aby ograniczyć ryzyko zapłonu atmosfery wybuchowej. Ponadto konstrukcja urządzenia musi pozwalać na łatwy dostęp do łożysk i wirnika w celu przeprowadzania okresowych przeglądów.
Właściwie dobrany osiowy wentylator wentylacyjny stanowi istotny element całego systemu przewietrzania kopalni. Jego parametry pracy wpływają na rozkład przepływu powietrza w wyrobiskach, poziom bezpieczeństwa załogi oraz efektywność wydobycia. Dlatego dobór tego typu urządzeń opiera się na szczegółowej analizie sieci wentylacyjnej, warunków geologicznych i planu rozwoju wyrobisk. Nowoczesne osiowe wentylatory wentylacyjne, zintegrowane z systemami regulacji i monitoringu, umożliwiają elastyczne sterowanie przewietrzaniem i optymalne wykorzystanie energii w kopalni.