Przeciwwybuchowy wentylator promieniowy jest urządzeniem wentylacyjnym zaprojektowanym tak, aby spełniać wymagania pracy w strefach zagrożonych wybuchem gazów, par i pyłów palnych. W kopalniach dotyczy to przede wszystkim wyrobisk metanowych, rejonów składowania materiałów łatwopalnych, stacji pomp oraz instalacji technologicznych, gdzie mogą gromadzić się mieszaniny wybuchowe. Dzięki odpowiedniej budowie wentylator promieniowy w wykonaniu przeciwwybuchowym pozwala na bezpieczne przetłaczanie powietrza i gazów, minimalizując ryzyko zapłonu.
Wentylator promieniowy charakteryzuje się przepływem powietrza zmianiającym kierunek o około dziewięćdziesiąt stopni pomiędzy wlotem a wylotem. Pozwala to uzyskać wysoki spręż przy stosunkowo kompaktowej konstrukcji, dzięki czemu wentylatory promieniowe są chętnie stosowane w systemach, gdzie występują duże opory przepływu lub konieczność pokonania znacznych różnic wysokości. W wersji przeciwwybuchowej obudowa, pokrywy i kanały wlotowe są wzmacniane, a szczeliny i połączenia projektuje się tak, aby ograniczyć możliwość wydostania się płomienia na zewnątrz urządzenia.
Istotnym elementem przeciwwybuchowego wentylatora promieniowego jest silnik o budowie przeciwwybuchowej oraz rozwiązania konstrukcyjne ograniczające iskrzenie, nagrzewanie się części obrotowych i gromadzenie się ładunków elektrostatycznych. Materiały stosowane do wykonania wirnika mogą mieć właściwości antystatyczne, a w niektórych przypadkach stosuje się specjalne wkładki lub pierścienie ochronne. Cały zestaw musi być zgodny z odpowiednimi normami i posiadać wymagane oznaczenia dopuszczające do pracy w określonej strefie zagrożenia.
Eksploatacja przeciwwybuchowego wentylatora promieniowego wymaga regularnych przeglądów mechanicznych i elektrycznych, w tym kontroli poprawności połączeń uziemiających, stanu uszczelnień oraz kompletności elementów zabezpieczających. Konieczne jest prowadzenie dokumentacji serwisowej oraz wykonywanie pomiarów parametrów pracy, takich jak wydajność, ciśnienie, pobór mocy i temperatura. Odpowiednio dobrany i prawidłowo użytkowany przeciwwybuchowy wentylator promieniowy stanowi niezawodne ogniwo systemu wentylacyjnego w kopalniach i zakładach przemysłowych, gdzie bezpieczeństwo jest priorytetem.