Wentylator odporny na wysoką temperaturę jest specjalistycznym urządzeniem służącym do przetłaczania gorącego powietrza i gazów spalinowych w warunkach, w których temperatura medium przekracza możliwości standardowych konstrukcji. W górnictwie i przemyśle ciężkim dotyczy to między innymi rejonów wokół pieców, kotłów, komór suszarniczych, odcinków tras spalin oraz nagrzanych wyrobisk. Zastosowanie wentylatorów wysokotemperaturowych pozwala na skuteczne odprowadzanie gorących gazów, ograniczanie przegrzewania konstrukcji i poprawę bezpieczeństwa pracy załogi.
Konstrukcja wentylatora odpornego na wysoką temperaturę uwzględnia zastosowanie materiałów o podwyższonej wytrzymałości cieplnej, odpowiednich łożysk smarowanych w sposób umożliwiający pracę w podwyższonych temperaturach oraz specjalnych uszczelnień. Wirnik i obudowę wykonuje się często z odpowiednio dobranych stali stopowych, a w newralgicznych miejscach stosuje się izolację termiczną. W celu ochrony silnika napędowego przewiduje się chłodzone komory łożyskowe, przedłużone wały lub przeniesienie napędu za pomocą sprzęgieł i przekładni.
Wentylatory odporne na wysoką temperaturę pracują w systemach wyciągowych spalin, przy odprowadzaniu gorącego powietrza z pieców, suszarni oraz z rejonów, w których procesy technologiczne generują duże ilości ciepła. W kopalniach stosuje się je także przy chłodzeniu rejonów narażonych na nagrzewanie skał oraz w ciągach przewietrzania, gdzie konieczne jest utrzymanie temperatury powietrza w dopuszczalnych granicach. W zależności od wymagań instalacyjnych konstrukcja może być osiowa lub promieniowa.
Eksploatacja wentylatora odpornego na wysoką temperaturę wymaga szczególnej dbałości o układ smarowania, stan łożysk oraz kontrolę temperatury w newralgicznych punktach konstrukcji. Niezbędne są regularne przeglądy izolacji, uszczelnień i elementów narażonych na zmęczenie cieplne. Prawidłowo dobrany i utrzymywany wentylator wysokotemperaturowy zapewnia niezawodne działanie systemu wentylacyjnego w warunkach znacznego obciążenia cieplnego, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa i trwałości instalacji górniczych oraz przemysłowych.