Wentylator rewersyjny jest specjalnym typem urządzenia wentylacyjnego, które umożliwia pracę w dwóch kierunkach przepływu powietrza. W systemach wentylacji kopalnianej stosuje się go tam, gdzie wymagane jest nie tylko standardowe odprowadzanie zanieczyszczonego powietrza, lecz także możliwość szybkiej zmiany kierunku przepływu w sytuacjach awaryjnych. Rewersja wentylacji bywa niezbędna w przypadku pożarów podziemnych, nagromadzenia gazów lub konieczności odcięcia zagrożonego rejonu.
Konstrukcja wentylatora rewersyjnego uwzględnia zarówno parametry przepływu w kierunku podstawowym, jak i w kierunku odwróconym. Stosuje się odpowiednio ukształtowane łopatki, elementy kierujące oraz układy klap i przepustnic, które pozwalają na zmianę kierunku przepływu bez konieczności zatrzymywania urządzenia na długi czas. Rozwiązania te muszą gwarantować stabilną charakterystykę oraz odpowiedni spręż w obu kierunkach pracy.
W kopalniach wentylator rewersyjny współpracuje z systemem automatyki, który steruje klapami, przepustnicami i układami zasilania, zapewniając bezpieczne przejście pomiędzy trybem pracy normalnej a trybem rewersyjnym. Przełączenie kierunku przepływu powietrza wymaga uwzględnienia aktualnej sytuacji w sieci wyrobisk oraz koordynacji działań z dozorem ruchu i służbami ratowniczymi. Niewłaściwie przeprowadzona rewersja mogłaby pogorszyć warunki w rejonach zagrożonych.
Eksploatacja wentylatora rewersyjnego wymaga systematycznych testów funkcji rewersji, przeglądów mechanicznych oraz kontroli stanu urządzeń sterujących. Należy regularnie sprawdzać działanie klap, napędów, czujników i zabezpieczeń, aby mieć pewność, że w sytuacji awaryjnej urządzenie zadziała zgodnie z założeniami. Wentylator rewersyjny, prawidłowo dobrany i utrzymany, stanowi ważny element systemu bezpieczeństwa wentylacyjnego kopalni.