Kömür madeni toz toplama vantilatörü, yeraltı kömür ocaklarında sondaj, kazı, kırma ve yükleme gibi süreçlerde oluşan yoğun tozu kontrol altına almak amacıyla kullanılan özel bir havalandırma fanıdır. Bu vantilatör, tozlu havayı doğrudan kaynağa yakın bir noktadan emerek, toz ayırma veya bastırma sistemine yönlendirir. Böylece solunabilir toz konsantrasyonu azaltılır, işçi sağlığı korunur ve çalışma ortamında görüş koşulları iyileştirilir.
Toz toplama vantilatörü genellikle eksenel veya radyal yapıda olabilir ve çoğunlukla ıslak tip toz ayırma sistemleriyle birlikte kullanılır. Emiş ağzı, sondaj makinesine, kırıcıya veya yükleme bandına mümkün olduğunca yakın konumlandırılır. Emilen tozlu hava, su perdesi veya püskürtme sistemi içinden geçirilerek toz parçacıkları ıslatılır ve çamur şeklinde tutulur. Temizlenmiş hava ise tekrar havalandırma sistemine veya güvenli bir bölgeye verilir.
Kömür madeni toz toplama vantilatöründe kullanılan gövde, çark ve iç bileşenler, kömür tozunun aşındırıcı etkisine ve ıslak çalışma koşullarına dayanacak malzemelerden seçilir. Patlayıcı atmosfer riski bulunan ocaklarda, vantilatör motorunun ve elektrik bileşenlerinin uygun koruma sınıflarına sahip olması önemlidir. Böylece hem toz kontrolü sağlanır hem de havalandırma ekipmanının güvenli çalışması garanti altına alınır.
Toz kontrol stratejisinde, kömür madeni toz toplama vantilatörü, ana ve lokal havalandırma sistemleriyle birlikte düşünülmelidir. Taze hava sağlanırken, toz üreten kaynakların üzerine doğrudan odaklanan toz toplama üniteleri kullanmak, toplam toz yükünü azaltmada büyük rol oynar. Emiş debisi, toz kaynağının büyüklüğüne ve mesafeye göre belirlenmeli, yetersiz emişten kaçınılmalıdır. Aşırı yüksek emiş ise gereksiz enerji tüketimine yol açabilir.
Bakım sürecinde, kömür madeni toz toplama vantilatörlerinde çark temizliği, rulman bakımı, su ve çamur devresinin kontrolü önem taşır. Su püskürtme memeleri ve kanalları tıkanmaya karşı düzenli olarak temizlenmeli, toplanan çamur depoları zamanında boşaltılmalıdır. Elektrik bağlantıları, izolasyon durumları ve topraklama hatları periyodik testlerle doğrulanmalıdır. Bu bakım adımlarına uyulduğunda, kömür madeni toz toplama vantilatörü yeraltı ocaklarında uzun yıllar boyunca güvenilir, etkili ve verimli bir toz kontrol çözümü sunar.