Patlamaya dayanıklı havalandırma vantilatörü, patlayıcı gaz ve toz bulunan maden, kimya, petrol, enerji ve benzeri tesislerde güvenli hava dolaşımı sağlamak için tasarlanan fan tipidir. Bu vantilatörler, çalışma sırasında oluşabilecek kıvılcım, yüksek sıcaklık ve elektriksel arklara karşı özel önlemler içerir. Amaç, patlayıcı atmosferde havalandırma yaparken ek bir tutuşturma kaynağı oluşturmadan taze hava sağlamak ve kirli havayı güvenle uzaklaştırmaktır.
Patlamaya dayanıklı havalandırma vantilatörleri, eksenel veya radyal yapıdadır. Eksenel tipler yüksek debi gerektiren havalandırma uygulamalarında, radyal tipler ise daha yüksek basınç ve tozlu-gazlı karışımların taşınmasında kullanılır. Gövde ve çark malzemeleri, kıvılcım oluşumunu engelleyecek şekilde seçilir; antistatik veya bakır alaşımlı çarklar, sürtünme kaynaklı kıvılcım riskini azaltır. Elektrik motoru ve kumanda ekipmanları patlamaya dayanıklılık sınıflarına uygun sertifikalı ürünlerden seçilir.
Bu vantilatörlerin tasarımında, ilgili uluslararası ve ulusal patlayıcı ortam standartları esas alınır. Madenlerde metan ve kömür tozu, kimya tesislerinde ise farklı solvent ve gaz karışımları dikkate alınarak atmosfer grupları ve sıcaklık sınıfları belirlenir. Vantilatör gövdesinde alev sızdırmazlık boşlukları, flanş bağlantıları ve kapak tasarımları, olası bir iç alevlenmenin dış ortama yayılmasını önleyecek şekilde hesaplanır.
Patlamaya dayanıklı havalandırma vantilatörleri, maden ocaklarının ana ve lokal havalandırma sistemlerinde, kimyasal depolama alanlarında, tünel şantiyelerinde ve enerji santrallerinde kullanılır. Uygulama yerine göre duvar tipi, kanal tipi veya fan binasına montajlı büyük ölçekli ünitelere kadar farklı konstrüksiyonlar mevcuttur. Frekans kontrolüyle desteklenen sistemler, hem değişken hava ihtiyacına uyum sağlar hem de enerji verimliliğini artırır.
Düzenli bakım, patlamaya dayanıklı havalandırma vantilatörlerinin güvenlik seviyesini korumak için zorunludur. Alev sızdırmaz yüzeyler, contalar, kablo girişleri ve terminal kutuları periyodik olarak kontrol edilmelidir. Çark ve gövde iç yüzeyindeki toz ve tortular temizlenmeli, rulman yağlama programına uyulmalıdır. Motor ve koruma ekipmanlarının izolasyon ve çalışma testleri, sertifikasyon koşullarına uygun şekilde yürütülmelidir. Bu bakım adımları sayesinde patlamaya dayanıklı havalandırma vantilatörleri, patlayıcı ortamların havalandırılmasında uzun ömürlü, güvenilir ve verimli bir çözüm sunar.