Patlamaya dayanıklı karşı-dönüşlü vantilatör, patlayıcı gaz ve toz bulunan maden ortamlarında iki karşılıklı çark ile yüksek basınç üreten, güvenli ve verimli havalandırma sağlayan özel bir fan tipidir. Karşı-dönüşlü tasarımda, aynı gövde içinde birbirine zıt yönde dönen iki çark bulunur. İlk çark akışı hızlandırırken, ikinci çark akımın dönme bileşenini azaltır ve basınç artışını tamamlar. Bu yapı, sınırlı gövde boyunda yüksek basınç elde etmeyi mümkün kılar.
Patlamaya dayanıklı karşı-dönüşlü vantilatörlerde gövde, motor mahfazası ve bağlantı elemanları patlayıcı ortama uygun olarak üretilir. Motor ve elektrik bileşenleri, kıvılcım oluşumunu önleyen ve alevin dış ortama yayılmasını engelleyen yapıda tasarlanır. Çarklar arasında yeterli açıklık bırakılır ve malzeme seçimi, sürtünmeye bağlı kıvılcım riskini azaltacak şekilde yapılır.
Bu vantilatörler, özellikle kömür madenlerinde dönüş havası veya ana havalandırma yardımcı fanı olarak kullanılır. Uzun hava yolları ve yüksek dirençli galerilerde, tek çarklı vantilatörlerin sağlayamadığı basınç değerlerine ulaşmak için karşı-dönüşlü yapı tercih edilir. Böylece, üretim cephelerine yeterli taze hava gönderilir ve kirli hava güvenli şekilde uzaklaştırılır.
Patlamaya dayanıklı karşı-dönüşlü vantilatör seçimi yapılırken, madenin havalandırma hesabında belirlenen hava debisi, basınç gereksinimi, kanal düzeni ve gaz içeriği dikkate alınmalıdır. Fan karakteristik eğrileri, çalışma noktasının verimli bir bölgede kalmasını sağlayacak şekilde değerlendirilmelidir. Yanlış seçilen model, hem enerji tüketimini artırır hem de havalandırma performansını düşürebilir.
Bakım aşamasında, patlamaya dayanıklı karşı-dönüşlü vantilatörün gövdesi, çarkları, motor bağlantıları ve sızdırmazlık elemanları düzenli olarak incelenmelidir. Titreşim ve gürültü ölçümleri, çark dengesizliği veya rulman sorunlarını erken aşamada tespit etmek için kullanılmalıdır. Patlamaya dayanıklı yapıyı etkileyebilecek her türlü müdahale, ilgili kurallara uygun olarak ve yetkili kişiler tarafından yapılmalıdır. Bu ilkelere uyulduğunda, patlamaya dayanıklı karşı-dönüşlü vantilatörler maden havalandırmasında uzun ömürlü, güvenilir ve yüksek performanslı çözümler sunar.