فن غبارگیر یکی از مهمترین اجزای سامانههای کنترل گرد و غبار در معادن و صنایع معدنی است. این فن وظیفه دارد با ایجاد جریان مناسب، هوای مملو از ذرات را از محل تولید غبار به داخل تجهیزات غبارگیر هدایت کند و پس از جداسازی ذرات، هوای تصفیهشده را به محیط بیرون یا کانالهای خروجی برساند. بدون وجود فن غبارگیر با ظرفیت و فشار مناسب، حتی بهترین تجهیزات جمعآوری گرد و غبار نیز نمیتوانند عملکرد مطلوبی داشته باشند، زیرا جریان کافی برای عبور هوا از روی سطوح فیلتر یا داخل محفظههای جداسازی برقرار نمیشود.
در سامانههای غبارگیر کیسهای، فن غبارگیر معمولاً در خروجی واحد قرار میگیرد و با ایجاد فشار منفی، هوا را از روی کیسهها عبور میدهد. در سامانههای سیکلونی و دیگر تجهیزات جداسازی، این فن است که سرعت و جهت جریان را کنترل کرده و شرایط لازم برای جداسازی ذرات از هوا را فراهم میکند. در معادن زیرزمینی و کارگاههای خردایش، فن غبارگیر در نقاطی نصب میشود که بیشترین تولید گرد و غبار رخ میدهد و مسیر جریان باید به گونهای طراحی شود که از ورود مجدد ذرات به فضاهای کاری جلوگیری گردد.
فن غبارگیر باید در برابر سایش ناشی از عبور ذرات مقاوم باشد. استفاده از مواد مقاوم، لاینرهای داخلی و طراحی مناسب پرهها و محفظه، از الزامات این نوع فن است. همچنین تنظیم صحیح ظرفیت فن، به گونهای که دبی هوا نه آنقدر کم باشد که گرد و غبار در کانال رسوب کند و نه آنقدر زیاد که باعث فرسایش شدید و افزایش بیمورد مصرف انرژی شود، از وظایف مهندسین تهویه و طراحان سامانه است.
نگهداری فن غبارگیر شامل تمیزکاری دورهای، کنترل توازن دینامیکی، بررسی سایش پرهها، کنترل لرزش و نظارت بر وضعیت یاتاقانها و موتور است. استفاده از ابزارهای پایش لرزش و دما میتواند به کشف زودهنگام عیوب کمک کرده و از توقف ناگهانی سامانه غبارگیر جلوگیری کند. با انتخاب مناسب فن غبارگیر و اجرای برنامه نگهداری اصولی، میتوان آلودگی گرد و غبار را در معادن به شکل مؤثری کاهش داد و سطح ایمنی و سلامت محیط کار را ارتقا بخشید.