فن اگزوز زیرزمینی نقش اساسی در بخش مکنده سیستم تهویه معدن دارد. در حالی که فنهای فشاردهنده هوای تازه را به داخل تونلها و کارگاهها میرسانند، فن اگزوز زیرزمینی وظیفه تخلیه هوای آلوده، گرم، غبارآلود و حاوی گازهای مضر را بر عهده دارد. ایجاد تعادل بین مقدار هوای ورودی و خروجی برای حفظ فشار مناسب در شبکه زیرزمینی و جلوگیری از برگشت جریان آلوده، به عملکرد صحیح فنهای اگزوز وابسته است.
فن اگزوز زیرزمینی معمولاً در نقاطی نصب میشود که هوای آلوده از چند مسیر جمع میشود، مانند انتهای تونلهای بازگشت، ایستگاههای جمعآوری هوا و بخشهای بالادست شبکه کانال. این فنها میتوانند از نوع محوری، سانتریفیوژ یا دوار مخالف باشند و بسته به نیاز پروژه، دبی و فشار آنها تعیین میشود. در معادن عمیق و تونلهای طولانی، ممکن است از چند فن اگزوز در مسیرهای مختلف استفاده شود تا تخلیه هوا به صورت مرحلهای انجام گیرد.
به دلیل تماس مستقیم با هوای آلوده و غبارآلود، فن اگزوز زیرزمینی باید از نظر ساختاری مقاوم باشد. بدنه تقویتشده، پروانههای پایدار در برابر سایش و در صورت نیاز پوششهای مقاوم در برابر خوردگی، برای حفظ عملکرد طولانیمدت ضروری است. در محیطهایی که احتمال وجود گازهای قابل اشتعال وجود دارد، استفاده از طرحهای مناسب برای محیطهای خطرناک و رعایت دقیق استانداردهای ایمنی اهمیت زیادی دارد.
بهرهبرداری مؤثر از فن اگزوز زیرزمینی نیاز به پایش مداوم دارد. اندازهگیری فشار در مسیرهای بازگشت، کنترل دمای یاتاقانها و توجه به تغییرات صدای فن، از نشانههایی است که وضعیت سلامت تجهیز را نشان میدهد. تمیزکاری دورهای کانالها و خود فن، از تجمع غبار و کاهش راندمان جلوگیری میکند. با طراحی درست، انتخاب ظرفیت مناسب و نگهداری منظم، فن اگزوز زیرزمینی میتواند در تمام طول عمر معدن، تخلیه مطمئن هوای آلوده را تضمین کرده و بخش مهمی از ایمنی سیستم تهویه را بر عهده گیرد.