فن غبارگیر معدنی بخشی اساسی از سامانه تهویه در معادن زیرزمینی است که برای کنترل گرد و غبار در نواحی پرخطر، مانند جبهههای استخراج، محل بارگیری و مسیرهای انتقال مواد، به کار میرود. در این مناطق، گرد و غبار ناشی از حفاری، انفجار و خردایش سنگ میتواند در مدت کوتاهی غلظت بالایی پیدا کند و بر دید، سلامت تنفسی و حتی ایمنی انفجاری محیط تأثیر بگذارد. فن غبارگیر معدنی با ایجاد مکش و جریان هدفمند هوا، ذرات معلق را به سمت واحدهای غبارزدایی هدایت کرده و به کاهش آلودگی کمک میکند.
در طراحی فن غبارگیر معدنی، دبی مورد نیاز، افت فشار شبکه، نوع و اندازه ذرات، شرایط رطوبت و دمای محیط در نظر گرفته میشود. این فنها معمولاً از نوع سانتریفیوژ یا محوری با توان مکش مناسب هستند و بدنه و پروانه آنها به گونهای انتخاب میشود که در برابر سایش ناشی از برخورد ذرات و شرایط سخت معدن مقاومت کافی داشته باشند. در سامانههای غبارگیر خشک، فن هوا را از میان فیلترها و جداکنندهها عبور میدهد و در سامانههای غبارگیر تر، آن را به واحدهای شستوشوی آبی هدایت میکند.
فن غبارگیر معدنی میتواند در نقاط مختلف شبکه نصب شود؛ از نزدیکی جبهههای استخراج تا ایستگاههای انتقال روی نوار نقاله و تونلهای بازگشت هوا. انتخاب محل نصب به گونهای انجام میشود که بیشترین حجم گرد و غبار در کوتاهترین مسیر جمعآوری شود و در عین حال، دسترسی برای سرویس و نگهداری ممکن باشد. در برخی طرحها، چند فن غبارگیر به صورت مرحلهای قرار میگیرند تا پوشش کاملتری بر کل سامانه فراهم شود و فشار در طول مسیر به خوبی توزیع گردد.
نگهداری فن غبارگیر معدنی شامل تمیزکاری منظم پروانه و بدنه از رسوبات گرد و غبار، کنترل لرزش، بررسی وضعیت یاتاقانها، پایش دمای کارکرد و اطمینان از استحکام اتصالات است. تجمع ذرات روی پروانه میتواند باعث کاهش راندمان، ایجاد عدم تعادل و افزایش سایش شود، بنابراین پاکسازی دورهای اهمیت زیادی دارد. همچنین، هماهنگی عملکرد فن با واحدهای غبارگیر و دریچههای تنظیم جریان، برای حفظ کارایی طولانیمدت سامانه ضروری است. با انتخاب مناسب، نصب اصولی و اجرای برنامه سرویس منظم، فن غبارگیر معدنی میتواند به طور مؤثر کیفیت هوای معادن زیرزمینی را ارتقا داده و محیطی ایمنتر برای عملیات استخراج فراهم کند.