فن محوری مکنده نوعی فن است که جریان هوا را همراستا با محور چرخش پروانه مکش کرده و به سمت خروجی هدایت میکند. در سیستمهای تهویه معدن، این فن در نقاطی استفاده میشود که نیاز به تخلیه مستقیم هوا از مسیرهای طولانی تونلها، کانالها و کارگاههای زیرزمینی وجود دارد. عملکرد ساده، ابعاد نسبتا فشرده و امکان ایجاد دبی بالا، فن محوری مکنده را به گزینهای رایج برای بخش بازگشت هوا در معادن و پروژههای زیرزمینی تبدیل کرده است.
در معادن، فن محوری مکنده میتواند در نزدیکی جبهههای استخراج، ایستگاههای میانی یا در مسیر کانالهای بازگشت نصب شود. این فنها هوای آلوده حاوی گرد و غبار، گازهای تولید شده در فرایند استخراج و گرمای ناشی از تجهیزات را مکیده و به سمت شفتهای بازگشت و فنهای اصلی سطحی هدایت میکنند. با انتخاب درست قطر پروانه، سرعت چرخش و توان موتور، میتوان این فن را به گونهای تنظیم کرد که بر مقاومت مسیر غلبه کرده و جریان پایدار ایجاد کند.
مزیت مهم فن محوری مکنده، سادگی نصب و نگهداری آن است. این فنها معمولاً از بدنه فولادی یا آلیاژی، پروانه با پرههای هوادینامیکی و یاتاقانهای صنعتی تشکیل میشوند. بسته به شرایط محیطی، میتوان نسخههای مقاوم در برابر خوردگی، رطوبت یا دمای بالا را انتخاب کرد. در معادنی که خطر انفجار وجود دارد، استفاده از نسخههای مجهز به ساختار ضدانفجار ضروری است تا در کنار تخلیه مؤثر هوا، ایمنی نیز تضمین شود.
برای حفظ راندمان فن محوری مکنده، نگهداری منظم اهمیت زیادی دارد. تمیز کردن دورهای پرهها و فضای داخلی، جلوگیری از تجمع لایههای گرد و غبار و کنترل بالانس، نقش مهمی در کاهش لرزش و صدا دارد. همچنین باید دمای یاتاقانها و میزان لرزش با ابزار مناسب پایش شود تا هرگونه نشانه خرابی زودتر تشخیص داده شود. در صورت استفاده از سامانه تنظیم دور، میتوان دبی مکش را با نیاز واقعی تهویه همزمان کرد و از مصرف بیمورد انرژی جلوگیری نمود. به این ترتیب، فن محوری مکنده به عنوان بخشی مؤثر و قابل اعتماد از شبکه تهویه، تخلیه پایدار آلایندهها را در معادن و تونلها تضمین میکند.