فن تهویه ضدانفجار راهکاری تخصصی برای تهویه در محیطهایی است که خطر انفجار در آنها وجود دارد. این محیطها شامل معادن زیرزمینی، تونلهای طولانی، انبارهای مواد قابل اشتعال و تاسیسات صنعتی با گازها و بخارات خطرناک میشود. در چنین شرایطی، تهویه تنها به معنای تأمین هوای تازه نیست، بلکه باید به گونهای انجام شود که خود سیستم تهویه منبع جدید خطر نباشد. فن تهویه ضدانفجار با طراحی ویژه بدنه، اجزای الکتریکی و آببندی، این نیاز را برآورده میکند.
در ساخت فن تهویه ضدانفجار، محفظه و جعبه ترمینال به گونهای طراحی میشود که در صورت وقوع انفجار داخلی در اثر جرقه یا خطای الکتریکی، فشار و شعله در داخل کنترل شده و به بیرون نشت نکند. مسیرهای کابل، درزها و پوششها به شکلی مهندسی میشوند که در برابر فشار داخلی مقاوم بوده و از عبور گازهای داغ جلوگیری نمایند. این ساختار، امکان کارکرد فن را در مناطقی که غلظت گاز میتواند به محدوده خطر برسد بدون افزایش ریسک فراهم میسازد.
فن تهویه ضدانفجار میتواند در طرحهای مختلف محوری، سانتریفیوژ، موضعی یا دوار مخالف تولید و در نقاط گوناگون شبکه تهویه به کار رود. در معادن، فنهای اصلی ضدانفجار جریان کلی هوا را از سطح به اعماق و برعکس هدایت میکنند، در حالی که فنهای موضعی ضدانفجار در نزدیکی کارگاهها و تونلهای پرخطر نصب میشوند. در تونلهای شهری و تاسیسات شیمیایی، این فنها برای تخلیه بخارات خطرناک و تأمین هوای تازه استفاده میشوند و بخشی از سامانه ایمنی کلی به شمار میآیند.
بهرهبرداری از فن تهویه ضدانفجار، مستلزم پیروی دقیق از دستورالعملهای نصب و نگهداری است. استفاده از کابلها و اتصالات سازگار، نصب صحیح در محلهای تعیینشده، بازرسی منظم آببندیها و کنترل دمای یاتاقانها، از مراحل ضروری است. هرگونه تعمیر یا تعویض قطعه باید توسط افراد آموزشدیده و با قطعات تأیید شده انجام شود تا ویژگیهای ضدانفجار فن حفظ گردد. با پایبندی به این اصول، فن تهویه ضدانفجار میتواند برای سالها، تهویهای ایمن و پایدار را در محیطهای پرخطر تضمین کرده و از بروز حوادث ناشی از تهویه نامناسب جلوگیری کند.