فن ضدانفجار سطحی در ایستگاههای تهویه روی سطح معدن به کار میرود و وظیفه آن ایجاد و تنظیم جریان کلی هوا در تمام شبکه زیرزمینی است. در معادن زغالسنگ و سایر معادن پرخطر، دهانه شفتهای ورودی و بازگشت هوا نقاط بسیار حساسی هستند، زیرا در این محلها هوا با غلظتهای مختلف گاز و گرد و غبار در تماس قرار میگیرد. فن ضدانفجار سطحی با محفظه مقاوم و اجزای ایمن، امکان تهویه پایدار را فراهم میکند، در حالی که خطر ایجاد جرقه و شعله را به حداقل میرساند.
این فنها معمولاً در نقش فن اصلی یا فن کمکی در ایستگاههای سطحی نصب میشوند و میتوانند به صورت فشاردهنده، مکنده یا در ترکیبهای ویژه به کار روند. انتخاب ظرفیت دبی و فشار، بر اساس محاسبات شبکه تهویه، طول تونلها، تعداد کارگاهها و میزان تولید گاز انجام میشود. بدنه مقاوم، پروانه هوادینامیکی، یاتاقانهای صنعتی و سامانه آببندی مناسب، این امکان را میدهد که فن ضدانفجار سطحی در شرایط کاری سخت، به صورت مداوم و درازمدت کار کند.
ساختار ضدانفجار در این فنها شامل محفظهای است که در صورت بروز خطای داخلی، شعله را در داخل خود نگه میدارد و از انتشار آن به محیط اطراف جلوگیری میکند. جعبه ترمینال، مجراهای کابل و اتصالات نیز به گونهای طراحی میشوند که در برابر فشار داخلی مقاوم باشند. این ویژگیها به ویژه در معادنی که غلظت گاز ممکن است در نزدیکی دهانه شفت افزایش یابد، اهمیت زیادی دارند و از وقوع حوادث انفجاری جلوگیری میکنند.
برای حفظ عملکرد مطمئن، نگهداری منظم فن ضدانفجار سطحی ضروری است. بازرسی دورهای بدنه و آببندیها، کنترل دمای یاتاقانها، بررسی لرزش و صدای غیرعادی، و تمیزکاری فضای داخلی از گرد و غبار، از اقدامات مهم است. همچنین هرگونه تعمیر یا تعویض قطعه باید مطابق دستورالعمل سازنده و با استفاده از قطعات تأیید شده انجام شود تا ویژگیهای ضدانفجار فن حفظ گردد. با اجرای این اصول، فن ضدانفجار سطحی میتواند در تمام طول عمر معدن، نقش ستون اصلی تهویه ایمن و پایدار را ایفا کند.