نگهداری پیشگیرانه

نگهداری پیشگیرانه رویکردی است که در آن به جای انتظار برای بروز خرابی، فن‌ها و سامانه‌های تهویه به صورت برنامه‌ریزی شده و منظم سرویس و بازرسی می‌شوند. در معادن زیرزمینی و واحدهای صنعتی، که توقف فن می‌تواند به خطر ایمنی و زیان‌های اقتصادی قابل توجه منجر شود، این نوع نگهداری اهمیت ویژه‌ای دارد. هدف نگهداری پیشگیرانه کاهش توقف‌های ناگهانی، افزایش عمر تجهیزات و حفظ ظرفیت تهویه در سطح طراحی است.

در چارچوب نگهداری پیشگیرانه، برای هر فن و بخش از شبکه تهویه، برنامه‌ای شامل زمان‌بندی بازدید، نوع کارهای لازم و مسئولیت اجرا تنظیم می‌شود. این برنامه می‌تواند شامل تمیزکاری پروانه و کانال‌ها، روانکاری یاتاقان‌ها، بررسی کوپلینگ یا تسمه، اندازه‌گیری لرزش، کنترل دمای یاتاقان و الکتروموتور، و بازرسی ظاهری بدنه و اتصالات باشد. در معادن، علاوه بر فن‌های اصلی، فن‌های موضعی در جبهه‌ها نیز باید در این برنامه گنجانده شوند تا از کارکرد ایمن و پیوسته آن‌ها اطمینان حاصل شود.

نگهداری پیشگیرانه بر پایه ثبت و تحلیل داده‌ها استوار است. اطلاعاتی مانند زمان سرویس، مقدار لرزش، دما، حجم هوای اندازه‌گیری شده و موارد خرابی باید به صورت منظم ثبت و بررسی شوند. با تحلیل این داده‌ها، می‌توان روند فرسایش را شناسایی کرد، دوره‌های سرویس را اصلاح نمود و به نقاط ضعف طراحی یا بهره‌برداری پی برد. برای مثال، اگر یک فن در مقایسه با سایر فن‌ها نیاز به سرویس مکرر دارد، ممکن است علت آن شرایط محیطی سخت‌تر یا انتخاب نامناسب تجهیزات باشد.

اجرای موفق نگهداری پیشگیرانه نیازمند همکاری نزدیک میان واحدهای بهره‌برداری، تعمیرات و مدیریت است. تخصیص زمان مناسب برای سرویس، تأمین قطعات یدکی و آموزش کارکنان، بخشی از این همکاری است. با تقویت فرهنگ توجه به نگهداری پیشگیرانه، می‌توان از سامانه تهویه‌ای بهره‌مند شد که کمتر دچار توقف ناگهانی می‌شود، هزینه‌های کلی نگهداری کاهش می‌یابد و ایمنی محیط کار در معدن و صنعت در سطح بالاتری تأمین می‌گردد.