رفع عیب در سامانههای تهویه فرآیندی است که پس از تشخیص مشکل در فن یا شبکه کانال، با هدف بازگرداندن سامانه به وضعیت کاری ایمن و پایدار انجام میشود. در معادن و واحدهای صنعتی، بروز علائمی مانند افزایش لرزش، صدای غیر عادی، کاهش دبی هوا، افزایش دمای یاتاقان یا موتور و نشتی هوا، نشان میدهد که عیبی در سیستم به وجود آمده است. رفع عیب صحیح زمانی ممکن است که ابتدا علت ریشهای مشکل به درستی شناسایی شود.
نخستین گام در رفع عیب، جمعآوری اطلاعات است. ثبت زمان وقوع مشکل، شرایط کاری فن، تغییرات اخیر در تنظیمات یا تعمیرات، و بررسی دادههای پایش مانند لرزش و دما به مهندس کمک میکند تا دامنه احتمالات را محدود کند. سپس بازرسی چشمی فن، یاتاقانها، پروانه، پایهها و کانال انجام میشود. برای مثال، لرزش شدید میتواند ناشی از عدم تعادل پروانه، شل شدن پیچهای پایه یا فرسودگی یاتاقان باشد؛ در حالی که کاهش دبی هوا ممکن است به گرفتگی فیلتر، نشتی کانال یا بسته بودن دمپر مربوط باشد.
پس از شناسایی علت، مرحله بعدی اجرای اقدام اصلاحی است. این اقدام میتواند شامل بالانس مجدد پروانه، تعویض یاتاقان، تنظیم مجدد پایهها، تعمیر یا تعویض بخشهای آسیبدیده کانال، تنظیم دمپرها و بررسی سامانه برق و راهاندازی باشد. در سامانه تهویه معدن، به دلیل اهمیت ایمنی، هرگونه رفع عیب باید مطابق دستورالعملهای فنی و استانداردهای مربوط انجام شود و پس از پایان کار، عملکرد فن با آزمونهای لازم تأیید گردد.
ثبت مراحل رفع عیب و نتایج آن برای استفاده در تحلیلهای بعدی و بهبود برنامه نگهداری بسیار ارزشمند است. این سوابق کمک میکند تا الگوهای خرابی شناخته شود و اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری از تکرار عیوب مشابه تعریف گردد. به این ترتیب، رفع عیب نه تنها مشکل جاری را حل میکند، بلکه بخشی از چرخه بهبود مستمر در مدیریت سامانههای تهویه معدن و صنعت به شمار میآید.