شیر بالانس یکی از تجهیزات کلیدی در شبکه کانال تهویه است که برای تنظیم جریان هوا و ایجاد تعادل بین شاخههای مختلف شبکه به کار میرود. در سامانههای تهویه معدن و صنعت، شاخههای شبکه معمولاً مقاومتهای متفاوتی دارند و اگر هیچ وسیلهای برای تنظیم وجود نداشته باشد، هوا ترجیح میدهد از مسیرهایی با مقاومت کمتر عبور کند. نتیجه این وضعیت، تهویه بیش از حد در برخی مناطق و تهویه ناکافی در مناطق دیگر است. شیر بالانس با ایجاد مقاومت قابل کنترل در هر شاخه، امکان توزیع یکنواخت و مدیریتشده هوا را فراهم میکند.
در معادن زیرزمینی، شیر بالانس در تونلها و شاخههایی نصب میشود که لازم است مقدار مشخصی هوا از آنها عبور کند. با تنظیم زاویه دریچه، میتوان افت فشار مورد نظر را ایجاد کرد تا دبی واقعی با مقدار طراحی هماهنگ شود. این موضوع بهویژه در نقاطی اهمیت دارد که چندین شاخه به یک کانال اصلی متصل هستند و اختلاف طول و شرایط مسیر باعث اختلاف طبیعی جریان میشود. در واحدهای صنعتی نیز شیرهای بالانس در شبکه کانال سالنها، هودهای موضعی و خطوط غبارگیر به کار میروند تا هر بخش، دبی متناسب با نیاز فرآیند خود را دریافت کند.
استفاده مؤثر از شیر بالانس نیازمند اندازهگیری فشار و دبی در هنگام راهاندازی و در بازههای زمانی مشخص است. مهندسان با کمک ابزارهای اندازهگیری، موقعیت مناسب شیر را پیدا میکنند و پس از تنظیم، وضعیت را ثبت و علامتگذاری مینمایند. در برخی سامانههای پیشرفته، شیرهای بالانس به صورت خودکار یا از راه دور قابل تنظیم هستند و میتوانند در واکنش به تغییر بار تهویه، موقعیت خود را تغییر دهند. این قابلیت در معادن و کارخانههایی که شرایط کاری به سرعت تغییر میکند، بسیار سودمند است.
نگهداری شیر بالانس نیز برای عملکرد پایدار شبکه تهویه ضروری است. تجمع گرد و غبار، خوردگی، گیر کردن مکانیزم و تغییر شکل کانال میتواند باعث شود شیر نتواند به صورت دقیق تنظیم شود یا در موقعیت مورد نظر باقی بماند. بازدید و تمیزکاری دورهای، روانکاری اجزای متحرک و بررسی استحکام اتصال، بخشی از برنامه نگهداری است. با به کارگیری صحیح شیرهای بالانس، شبکه کانال تهویه معدن و کارخانه به تعادل فشار دست مییابد و هوای تازه به شکلی قابل اعتماد و ایمن به تمامی نقاط مورد نیاز میرسد.