تجهیزات کنترل گرد و غبار بخش جداییناپذیر از طراحی تهویه در معادن و محیطهای صنعتی سنگین به شمار میآید. گرد و غبار ناشی از حفاری، انفجار، خردایش سنگ و بارگیری در معادن زیرزمینی میتواند منجر به بیماریهای تنفسی، کاهش دید و افزایش خطر انفجار شود. به همین دلیل، استفاده از مجموعهای هماهنگ از تجهیزات کنترل گرد و غبار برای کاهش غلظت ذرات معلق و برآورده کردن استانداردهای ایمنی و بهداشت حرفهای ضروری است.
این تجهیزات معمولاً شامل فنهای غبارگیر، واحدهای غبارگیر خشک و تر، نازلهای پاشش آب، کانالها و لولههای انتقال هوا و سامانههای کنترل و تنظیم جریان هستند. فنها جریان هوا را از نواحی پرگرد و غبار مکش میکنند و آن را به سمت واحدهای غبارگیر هدایت مینمایند. در غبارگیرهای خشک، فیلترها، جداکنندهها و محفظههای جمعآوری، ذرات را از هوا جدا میکنند و در غبارگیرهای تر، آب به عنوان عامل اصلی اتصال ذرات و تشکیل دوغاب به کار میرود.
در معادن زیرزمینی، تجهیزات کنترل گرد و غبار اغلب در نزدیکی جبهههای استخراج، ایستگاههای بارگیری، محلهای تخلیه روی نوار نقاله و تونلهای پرگرد و غبار نصب میشود. طراحی محل نصب و ظرفیت هر تجهیز بر اساس حجم تولید گرد و غبار، فضای موجود، شرایط تهویه عمومی و الزامات ایمنی انجام میگیرد. استفاده از نازلهای پاشش در کنار فن غبارگیر، میتواند به شکل مؤثری غلظت ذرات را قبل از ورود به مسیر تنفسی کارگران کاهش دهد.
برای حفظ کارایی، نگهداری منظم تجهیزات کنترل گرد و غبار اهمیت زیادی دارد. تمیزکاری فیلترها، تخلیه مخازن جمعآوری، کنترل فشار آب در نازلها، بررسی عملکرد فنها و بازبینی کانالها از نظر گرفتگی یا نشتی، بخشی از برنامه سرویس به شمار میآید. همچنین ثبت سوابق عملکرد، اندازهگیری دورهای غلظت گرد و غبار و بهروزرسانی تنظیمات سامانه بر اساس تغییرات شرایط تولید، نقش مهمی در پایدار نگه داشتن سامانه کنترل گرد و غبار دارد. با استفاده صحیح از این تجهیزات، معادن میتوانند محیطی سالمتر و ایمنتر برای کارکنان فراهم کنند و در عین حال از آسیبهای بلندمدت به تجهیزات و زیرساختها جلوگیری نمایند.