فناوری صرفهجویی انرژی در سامانههای تهویه معدن پاسخی به افزایش هزینه برق و نیاز به بهرهبرداری پایدار در معادن عمیق و واحدهای صنعتی بزرگ است. بخش بزرگی از انرژی مصرفی معدن صرف کارکرد فنهای اصلی و موضعی میشود و هر بهبود کوچک در راندمان یا نحوه کنترل این فنها، در مقیاس سالانه به کاهش قابل توجه هزینه و کاهش بار شبکه برق منجر میگردد. هدف فناوری صرفهجویی انرژی آن است که بدون کاهش ایمنی و کیفیت تهویه، جریان هوا به شکل هوشمند تنظیم و از اتلاف توان جلوگیری شود.
در سطح تجهیزات، این فناوری بر استفاده از فنهای راندمانبالا، الکتروموتورهای با تلفات کمتر و پرههایی با طراحی پیشرفته تکیه دارد. انتخاب درست اندازه فن، نقطه کار مناسب و استفاده از کنترل دور، باعث میشود فن تنها به اندازه نیاز واقعی شبکه تهویه کار کند و از کارکرد دائم در حداکثر توان که موجب اتلاف انرژی و فرسودگی زودهنگام است، جلوگیری شود. در بسیاری از معادن، اجرای همین تغییرات ساده، کاهش محسوسی در هزینه برق تهویه ایجاد کرده است.
در سطح شبکه تهویه، فناوری صرفهجویی انرژی شامل طراحی بهینه مسیر کانالها، حذف زانوییهای غیرضروری، کاهش نشتیها و استفاده از سامانههای پایش برای تشخیص نقاط با افت فشار غیرعادی است. هنگامی که جریان هوا در تمام شاخهها متعادل شود و مسیرهای غیرضروری بسته یا اصلاح گردد، فشار مورد نیاز شبکه کاهش یافته و فنها میتوانند با توان کمتر همان حجم هوا را تأمین کنند. این اقدامات در کنار مدیریت دقیق ساعات کار و برنامهریزی تولید، مصرف انرژی تهویه را در طول روز و دورههای مختلف استخراج متعادل میسازد.
فناوری صرفهجویی انرژی تنها به ابزار و تجهیزات محدود نیست، بلکه به فرهنگ مدیریت انرژی نیز وابسته است. پایش مستمر مصرف، ثبت دادههای عملکرد فنها، تحلیل روند تغییرات و اجرای طرحهای بهبود، به مسئولان معدن کمک میکند تا نقاط اتلاف را شناسایی و اصلاح کنند. ترکیب این رویکرد با آموزش پرسنل و همکاری نزدیک با تولیدکنندگان فنهای معدنی، باعث میشود سامانه تهویه نهتنها ایمن و قابل اعتماد باشد، بلکه از نظر مصرف انرژی نیز در سطحی بهینه و پایدار کار کند.